Kierunek proponowanych zmian w systemie edukacji.
Proponowane zmiany w obszarze pomocy psychologiczno-pedagogicznej w polskiej szkole zakładają istotne odejście od dotychczasowego modelu, w którym dostęp do wsparcia był w dużej mierze uzależniony od posiadania opinii lub orzeczenia wydanego przez poradnię
psychologiczno-pedagogiczną. Nowe rozwiązania mają na celu objęcie wsparciem każdego ucznia – zarówno dzieci z niepełnosprawnościami, zaburzeniami rozwojowymi czy problemami zdrowotnymi, jak i tych, u których formalnie nie zdiagnozowano trudności, lecz którzy realnie ich doświadczają w codziennym funkcjonowaniu szkolnym.
Jak podkreśla wiceministra edukacji Izabela Ziętka, kluczową zmianą ma być przesunięcie akcentu z dokumentów na rzeczywiste potrzeby dziecka. Oznacza to, że to nauczyciele oraz szkolni specjaliści – pedagodzy, psycholodzy, logopedzi – będą odgrywać wiodącą rolę w
rozpoznawaniu trudności i potencjału ucznia. „Nie opinia poradni czy orzeczenie mają decydować o pomocy, lecz realne potrzeby dziecka ocenione przez nauczycieli i specjalistów” – zaznacza wiceministra, wskazując jednocześnie na potrzebę przejrzystych i czytelnych kryteriów udzielania wsparcia.
Ocena funkcjonalna jako fundament nowego podejścia
Centralnym elementem projektowanych zmian ma być tzw. ocena funkcjonalna ucznia. W praktyce przyjmie ona formę standaryzowanego kwestionariusza, który pozwoli na całościowe spojrzenie na funkcjonowanie dziecka w środowisku szkolnym. Narzędzie to ma
umożliwić systematyczną obserwację i analizę nie tylko trudności edukacyjnych, lecz także kompetencji społecznych, emocjonalnych i poziomu samodzielności ucznia. W ramach oceny funkcjonalnej uwzględniane będą m.in.:
sposób komunikowania się ucznia z nauczycielami i rówieśnikami,
funkcjonowanie w grupie klasowej i relacjach społecznych,
stopień samodzielności w działaniu,
obszary wymagające wsparcia lub dostosowań,
mocne strony, zainteresowania i talenty, które mogą i powinny być rozwijane.
Tak rozumiana diagnoza funkcjonalna ma stanowić podstawę do planowania adekwatnych form pomocy – od zajęć wspierających i indywidualizacji pracy na lekcji, po formułowanie zaleceń i wskazówek do pracy w domu we współpracy z rodzicami.
Znaczenie zmian dla szkół i uczniów
Wprowadzenie oceny funkcjonalnej wpisuje się w szerszy nurt nowoczesnej edukacji, skoncentrowanej na całościowym rozwoju ucznia, a nie wyłącznie na wynikach dydaktycznych. Dla szkół oznacza to wzmocnienie roli nauczyciela jako obserwatora i diagnosty codziennego funkcjonowania dziecka oraz większą elastyczność w organizowaniu wsparcia na wczesnym etapie pojawienia się trudności.
Z perspektywy ucznia proponowane zmiany niosą szansę na szybsze i bardziej adekwatne wsparcie, niezależne od formalnej ścieżki diagnostycznej. Pomoc ma być udzielana tam, gdzie jest rzeczywiście potrzebna, a jednocześnie ma sprzyjać wzmacnianiu samodzielności,
poczucia sprawczości oraz kompetencji społecznych dziecka.
Proponowany model może stać się istotnym krokiem w kierunku bardziej inkluzyjnej i responsywnej szkoły – takiej, która elastycznie reaguje na zróżnicowane potrzeby uczniów i wspiera ich rozwój w sposób systemowy, a nie wyłącznie proceduralny.
Termin wprowadzenia oceny funkcjonalnej: kwiecień 2026 r.
Źródło: strony internetowa MEN:
https://www.gov.pl/web/edukacja/ocena-funkcjonalna–men-pracuje-nad-metodami-lepszej-
oceny-potrzeb-i-mozliwosci-dzieci-i-uczniow
ORE Warszawa – strona internetowa:
https://ore.edu.pl/2025/08/ocena-funkcjonalna-klucz-do-indywidualizacji-nauczania/